วันที่ 14 สิงหาคม 2568 สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม
ร่วมกับศูนย์รวมผู้เชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยีชีวภาพจุลินทรีย์เพื่อการเกษตรและอุตสาหกรรมเกษตร จัดการเสวนาหัวข้อ “ข้อควรคำนึงด้านกฎหมายและจริยธรรมจากการใช้ประโยชน์เทคโนโลยีชีวภาพจุลินทรีย์” โดย ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง
ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ มอบหมายให้ นางสุภาพร โชคเฉลิมวงศ์ ผู้อำนวยการกองบริหารทุนวิจัยและนวัตกรรม 1 เป็นประธานกล่าวต้อนรับในพิธีเปิดการเสวนา พร้อมด้วย รองศาสตราจารย์ ดร.กล้าณรงค์ ศรีรอต ประธานคณะกรรมการกำกับและติดตามการพัฒนาศูนย์รวมผู้เชี่ยวชาญ (Hub of Talents) และศูนย์กลางความรู้ (Hub of Knowledge) ด้านเศรษฐกิจและการเกษตร กล่าวต้อนรับ และรองศาสตราจารย์ ดร.สุทธิพันธุ์ แก้วสมพงษ์ ผู้บริหารจัดการศูนย์รวมผู้เชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยีชีวภาพจุลินทรีย์เพื่อการเกษตรและอุตสาหกรรมเกษตร กล่าวรายงานและแนะนำ “ศูนย์รวมผู้เชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยีชีวภาพจุลินทรีย์เพื่อการเกษตรและอุตสาหกรรมเกษตร“ ภายในงาน อว.แฟร์ : SCI POWER FOR FUTURE THAILAND มหกรรมส่งเสริมการใช้ประโยชน์จากองค์ความรู้ วิจัย และนวัตกรรม (อววน.) เพื่อขับเคลื่อนเศรษฐกิจไทยอย่างยั่งยืนด้วยพลังสหวิทยาการ ณ ห้องประชุม MR210CD ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์
นางสุภาพร โชคเฉลิม กล่าวว่า วช. ให้การสนับสนุนทุนวิจัยและนวัตกรรม ด้านเทคโนโลยีชีวภาพและจุลินทรีย์อย่างต่อเนื่อง ควบคู่กับการส่งเสริมมาตรฐานและคุณภาพของงานวิจัยในระดับสากล เพื่อให้การวิจัยสามารถตอบสนองต่อความต้องการของประเทศอย่างยั่งยืน การส่งเสริมความรู้และความเข้าใจด้านจริยธรรมการวิจัยจึงเป็นกลไกสำคัญที่ วช. ให้ความสำคัญ ทั้งทางกฎหมายและจริยธรรมจากการใช้ประโยชน์เทคโนโลยีชีวภาพจุลินทรีย์ โดยมุ่งเน้นให้ผู้วิจัยตระหนักถึงความรับผิดชอบต่อมนุษย์ สังคม และสิ่งแวดล้อม ในการดำเนินการวิจัย เพื่อให้งานวิจัยต่าง ๆ สามารถดำเนินการได้อย่างมีประสิทธิภาพ ควบคู่ไปกับความปลอดภัยต่อสังคมและสิ่งแวดล้อม อีกทั้งเพื่อให้กระบวนการวิจัยดำเนินการอย่างมีจริยธรรม โดยการบูรณาการหลักจริยธรรมเข้ากับงานวิจัยจึงช่วยส่งเสริมการยอมรับของสาธารณชนและยกระดับความเชื่อมั่นต่อผลลัพธ์ของงานวิจัย ตลอดจนสร้างรากฐานที่มั่นคงให้แก่วิทยาศาสตร์และนวัตกรรมของประเทศในระยะยาว
รองศาสตราจารย์ ดร.สุทธิพันธุ์ แก้วสมพงษ์ กล่าวว่า ศูนย์รวมผู้เชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยีชีวภาพจุลินทรีย์เพื่อการเกษตรและอุตสาหกรรมเกษตร มีบทบาทสำคัญในการรวบรวมองค์ความรู้และส่งเสริมการประยุกต์ใช้จุลินทรีย์อย่างเหมาะสมและปลอดภัย เพื่อสนับสนุนการพัฒนาเศรษฐกิจจุลินทรีย์ (Microbial Economy) ของประเทศไทย ซึ่งสอดคล้องกับนโยบายการขับเคลื่อนเศรษฐกิจด้วยนวัตกรรมชีวภาพ โดยเฉพาะในภาคการเกษตรและอุตสาหกรรมแปรรูป การยกระดับมาตรฐานการวิจัยและการเสริมสร้างจริยธรรมในการดำเนินงานวิจัย จึงเป็นภารกิจสำคัญของศูนย์ฯ ที่จะส่งเสริมให้เกิดความมั่นใจในความปลอดภัยของผลิตภัณฑ์และกระบวนการวิจัย รวมถึงการยอมรับจากทั้งภาควิชาการและภาคประชาชน ศูนย์ฯ จึงได้จัดประชุมวิชาการขึ้นเพื่อเป็นเวทีแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ ส่งเสริมการเรียนรู้ด้านจริยธรรมวิจัย และสร้างเครือข่ายความร่วมมือทางวิชาการในระดับประเทศและนานาชาติ
รองศาสตราจารย์ ดร.กล้าณรงค์ ศรีรอต กล่าวว่า กิจกรรมที่จัดขึ้นภายใต้ศูนย์เชี่ยวชาญโดยเฉพาะทางด้านการเกษตรของ วช. มีเป้าหมายเพื่อส่งเสริมการรวบรวมและถ่ายทอดองค์ความรู้เชิงลึกในสาขาเกษตรกรรมที่สำคัญของประเทศ ได้แก่ จุลินทรีย์ อ้อยและน้ำตาล ยางพารา รวมถึงพืชเศรษฐกิจอื่น ๆ โดยอาศัยความเชี่ยวชาญจากนักวิจัยและผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้าน เพื่อสร้างฐานความรู้ที่เข้มแข็งและทันสมัย การจัดกิจกรรมในลักษณะนี้ไม่เพียงมุ่งเน้นการเผยแพร่ความรู้เท่านั้น แต่ยังเป็นการสนับสนุนการพัฒนาศักยภาพนักวิจัยรุ่นใหม่ รวมถึงเปิดโอกาสให้เกิดการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ระหว่างภาควิชาการ ภาคเอกชน และภาคเกษตรกร การเข้าถึงองค์ความรู้จากแหล่งข้อมูลที่เชื่อถือได้จะช่วยยกระดับคุณภาพงานวิจัยและการพัฒนาเทคโนโลยีให้สามารถนำไปใช้ได้จริง ตอบโจทย์การพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืนในมิติด้านเศรษฐกิจ สิ่งแวดล้อม และสังคม
พร้อมกันนี้ ยังได้รับเกียรติจากผู้ทรงคุณวุฒิ มาร่วมการบรรยายในหัวข้อ “ Ethical Impact of Modern Biotechnology: Perspectives from a Researcher in China” โดย Assoc. Prof. Jinjing Wang จาก School of Biotechnology, Jiangnan University, China และการบรรยายในหัวข้อ “มาตรฐานการวิจัยและจริยธรรมการวิจัยกับงานวิจัยเทคโนโลยีชีวภาพจุลินทรีย์” โดย รองศาสตราจารย์ ดร.สุทธิพันธุ์ แก้วสมพงษ์ ซึ่ง Assoc. Prof. Jinjing Wang ได้ให้ความรู้เกี่ยวกับเทคโนโลยีชีวภาพทางด้านอาหาร โดยเน้นใน เรื่องของการใช้ความรู้ในด้าน Biomanufacturing และ synthetic microbial สำหรับการผลิตอาหารนั้น ทั้งนี้ มีข้อจำกัดและข้อถกเถียงต่าง ๆ ในเรื่องของความปลอดภัย กฎระเบียบ และการยอมรับของผู้บริโภค จึงเห็นได้ว่างานวิจัยที่มีเป้าหมายที่จะนำไปใช้ประโยชน์กับผู้บริโภคนั้น จำเป็นต้องมีกรอบการทำงานทางด้านจริยธรรมและการให้ข้อมูลที่ชัดเจน มีกฎหมายที่รัดกุม และการมีส่วนร่วมจากทุกภาคส่วนในสังคม
ถัดมา รองศาสตราจารย์ ดร.สุทธิพันธุ์ แก้วสมพงษ์ ได้แนะนำเกี่ยวกับ พ.ร.บ. เกี่ยวกับมาตรฐานการวิจัยและจริยธรรมการวิจัย เพื่อส่งเสริมให้นักวิจัยมีจริยธรรมในการดำเนินงาน วางแผนการวิจัยที่มีความปลอดภัยต่ออาสาสมัคร สัตว์ทดลองและตัวผู้วิจัยเอง เพื่อปกป้องสิทธิและสวัสดิภาพของผู้มีส่วนร่วมในงานวิจัย เพื่อให้มั่นใจได้ว่างานวิจัยจะไม่ก่อให้เกิดอันตรายต่อบุคคล สังคม และสิ่งแวดล้อม
ทั้งนี้ กิจกรรมภายในงาน อว.แฟร์ : SCI POWER FOR FUTURE THAILAND มีการประชุม บรรยาย เสวนา Workshop ในหัวข้อต่าง ๆ มากกว่า 130 หัวข้อ แสดงให้เห็นถึงความมุ่งมั่นและศักยภาพของหน่วยงานในกระทรวง อว. ในการสร้างความแข็งแกร่งของสหวิทยาการในทุกด้าน ตอบโจทย์การเปลี่ยนแปลงและเทรนด์ของโลก “อว.แฟร์ จุดประกายความฝันใหม่ และสร้างแรงบันดาลใจเพื่อต่อยอดให้กลายเป็นความจริง” ซึ่งสามารถเข้าร่วมได้ตั้งแต่บัดนี้ – 17 สิงหาคม 2568 ณ ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์
