ทุเรียนเป็นพืชเศรษฐกิจสำคัญของไทยที่มีมูลค่าการส่งออกสูง โดยเฉพาะตลาดจีนที่ให้ความสำคัญกับคุณภาพ มาตรฐาน และการตรวจสอบย้อนกลับ อย่างไรก็ตาม ระบบการผลิตยังเผชิญปัญหาความไม่สม่ำเสมอของผลผลิตและการขาดข้อมูลบูรณาการตลอดห่วงโซ่อุปทาน สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) จึงสนับสนุนการจัดตั้งศูนย์รวมผู้เชี่ยวชาญด้านเกษตรแม่นยำและฟาร์มอัจฉริยะเพื่อการผลิตทุเรียนส่งออก (Durian Technology Hub) เพื่อบูรณาการองค์ความรู้ เทคโนโลยีดิจิทัล และนวัตกรรมด้าน AI, IoT และ Big Data ในการยกระดับการผลิตและการบริหารจัดการทุเรียนอย่างมีประสิทธิภาพ อันจะช่วยเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันและสร้างความยั่งยืนให้กับอุตสาหกรรมทุเรียนไทยในตลาดโลก

ศูนย์รวมผู้เชี่ยวชาญด้านอุตสาหกรรมอาหารเพื่อสุขภาพและความยั่งยืนตลอดโซ่คุณค่า จัดตั้งขึ้นเพื่อเป็นศูนย์กลางความเชี่ยวชาญระดับชาติด้านอุตสาหกรรมอาหารเพื่อสุขภาพและความยั่งยืน ที่ขับเคลื่อนด้วยองค์ความรู้ เทคโนโลยี นวัตกรรม และความร่วมมือแบบบูรณาการของเครือข่ายผู้เชี่ยวชาญทั้งในและต่างประเทศ เพื่อสร้างความยั่งยืนตลอดโซ่คุณค่าและเพิ่มศักยภาพการแข่งขันในระดับสากล โดยศูนย์รวมผู้เชี่ยวชาญด้านอุตสาหกรรมอาหารเพื่อสุขภาพและความยั่งยืนตลอดโซ่คุณค่า จะมุ่งยกระดับอุตสาหกรรมอาหารไทยสู่เศรษฐกิจฐานนวัตกรรมมูลค่าสูง และรองรับแนวโน้ม “อาหารแห่งอนาคต” (Future Food) เช่น อาหารฟังก์ชัน อาหารทางการแพทย์ และโปรตีนทางเลือก ซึ่งกำลังเติบโตอย่างรวดเร็วในระดับโลก ต่อมาได้มีการบูรณาการความร่วมมือร่วมกับเครือข่ายพันธมิตรทั้งภาครัฐ มหาวิทยาลัย ภาคเอกชน และเครือข่ายนักวิจัยทั้งในและต่างประเทศ เพื่อเชื่อมโยงองค์ความรู้ งานวิจัย เทคโนโลยี และนวัตกรรมตลอดห่วงโซ่คุณค่า ศูนย์ฯ จึงมีบทบาทเป็นกลไกกลางในการพัฒนากำลังคน งานวิจัย เทคโนโลยี และนวัตกรรมด้านอาหารเพื่อสุขภาพและความยั่งยืน เพื่อเพิ่มขีดความสามารถการแข่งขันของประเทศ สร้างมูลค่าเพิ่มให้กับอุตสาหกรรมอาหารไทย และขับเคลื่อนประเทศสู่ความมั่นคงทางอาหารอย่างยั่งยืนตามแนวทาง BCG Economy.

ศูนย์รวมผู้เชี่ยวชาญเทคโนโลยีอาหารสมัยใหม่ เกิดขึ้นเนื่องจากประเทศไทยเผชิญความท้าทายเชิงโครงสร้างและเทคโนโลยีที่ซับซ้อนข้ามสาขาวิชา ทำให้นักวิจัยและภาคเอกชนยังขาดความเชื่อมโยงเชิงระบบที่จะนำผลงานวิจัยขั้นสูงไปใช้ประโยชน์เชิงพาณิชย์ อีกทั้งผู้ประกอบการไทยโดยเฉพาะกลุ่ม SMEs ยังขาดความพร้อมด้านโครงสร้างพื้นฐาน เงินทุน และความเข้าใจในการขึ้นทะเบียนผลิตภัณฑ์อาหารใหม่ (Novel Food) จึงมีความจำเป็นต้องจัดตั้ง Hub นี้ขึ้นเพื่อเป็นแพลตฟอร์มบูรณาการและเป็นกลไกกลางในการรวบรวม ดึงดูด และพัฒนาบุคลากรทักษะสูงข้ามศาสตร์จากทั้งในและต่างประเทศ เพื่อช่วยยกระดับระดับความพร้อมของเทคโนโลยี (TRL) และเร่งรัดการแปลงงานวิจัยสู่อุตสาหกรรมอาหารยุคใหม่เพื่อเพิ่มขีดความสามารถการแข่งขันของประเทศในระยะยาว

ศูนย์รวมผู้เชี่ยวชาญด้านเมล็ดพันธุ์ผักของประเทศไทย เป็นภาคีเครือข่ายความร่วมมือองค์ความรู้ที่เกี่ยวกับเมล็ดพันธุ์พืชผักทั้งภายในและต่างประเทศ โดยเฉพาะพืชผักเขตร้อนซึ่งเป็นจุดเด่นของประเทศไทย รวมถึงการพัฒนาโจทย์วิจัยให้เป็นไปตามความต้องการของ supply chain เพื่อผลักดันการใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืนของพืชผักเศรษฐกิจและผักพื้นบ้าน เป็นการส่งเสริมความสำคัญของงานด้านการอนุรักษ์พันธุ์พืชเพื่อมาตรการความมั่นคงทางอาหารโลก

ศูนย์รวมผู้เชี่ยวชาญ (Hub of Talents) ด้านเทคโนโลยีการผลิตไม้ดอกไม้ประดับ เป็นการรวบรวมกลุ่มผู้เชี่ยวชาญทั้งภาครัฐและเอกชนที่เกี่ยวข้องกับวงการไม้ดอกไม้ประดับ ตลอดจนการพัฒนาและรวบรวมองค์ความรู้จากเครือข่ายนักวิจัยและนักวิชาการที่เกี่ยวข้องกับเทคโนโลยีการปรับปรุงสายพันธุ์ และกระบวนการปลูกเลี้ยงไม้ดอกไม้ประดับ การนำองค์ความรู้จากการดำเนินงานที่ผ่านมาไปถ่ายทอดให้กับเกษตรกรที่เกี่ยวข้อง รวมทั้งการจัดทำระบบชุดข้อมูลนักวิจัยและเกษตรกรในเครือข่ายในภูมิภาคต่าง ๆ เพื่อให้ประเทศไทยมีศูนย์รวมผู้เชี่ยวชาญ (Hub of Talents) ด้านเทคโนโลยีการผลิตไม้ดอกไม้ประดับ และมีการสร้างความร่วมมือในภาคส่วนต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง ตั้งแต่สถาบัน/ศูนย์วิจัยในสถาบันอุดมศึกษา และหน่วยงานภาครัฐ และเอกชนที่มุ่งเน้นสร้างองค์ความรู้ที่มีเอกลักษณ์ในศาสตร์ สาขา ประเด็น หรือบริบทที่เกี่ยวข้องกับการผลิตและปลูกเลี้ยงไม้ดอกไม้ประดับ รวมถึงการนำผลผลิตไปประยุกต์ใช้ในรูปแบบต่าง ๆ อีกทั้งพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์อาหารและเครื่องดื่ม โดยมีการบูรณาการศาสตร์หลากหลายแขนงร่วมกัน จากความร่วมมือของหน่วยงานต่าง ๆ ที่มีบทบาทสำคัญในการวิจัยด้านไม้ดอกไม้ประดับที่เป็นประโยชน์ต่อการพัฒนาองค์ความรู้ให้กับบุคลากรในประเทศต่อไป

ประเทศไทยเป็นแหล่งที่มีความหลากหลายทางชีวภาพของจุลินทรีย์ที่อยู่ในระดับต้นของโลก การวิจัยและการใช้ประโยชน์จุลินทรีย์ในประเทศไทยมีความก้าวหน้าและพัฒนามาตามลำดับ เพื่อให้สอดคล้องกับ Sustainable Development Goals ขององค์การสหประชาชาติ และ นโยบาย BCG Economic model ของรัฐบาล เศรษฐกิจจุลินทรีย์และเทคโนโลยีชีวภาพได้ถูกกำหนดให้เป็นกลไกหนึ่งในการพัฒนาประเทศไทยตามแนวนโยบายดังกล่าว การส่งเสริมกิจกรรมของนักวิจัยไทยที่เกี่ยวข้องกับเทคโนโลยีชีวภาพจุลินทรีย์เพื่อการใช้ประโยชน์ด้านการเกษตรและอุตสาหกรรมจะช่วยให้เกิดการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ระหว่างนักวิจัยไทยกับนักวิจัยในต่างประเทศ นำไปสู่การยกระดับของนักวิจัยไทยสู่ระดับสากล ทำให้ประทศไทยมีบทบาททางด้านวิชาการ เพื่อบรรลุเป้าหมายดังกล่าว สำนักงานการวิจัยแห่งชาติได้สนับสนุนการจัดตั้งศูนย์รวมผู้เชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยีชีวภาพจุลินทรีย์เพื่อการเกษตรและอุตสาหกรรมเกษตร มีเป้าหมายหลักในการรวบรวมผู้เชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยีชีวภาพจุลินทรีย์เพื่อการเกษตรและอุตสาหกรรมเกษตรโดยการเปิดรับสมัครสมาชิกของ Hub และการเชิญชวนนักวิจัยในกลุ่มเป้าหมายเช่น คณะเกษตร คณะอุตสาหกรรมเกษตรในมหาวิทยาลัยต่างๆ นักวิจัยด้านการเกษตรและอุตสาหกรรมเกษตรในสถาบันวิจัยทั้งในหน่วยงานของรัฐและภาคเอกชนเข้ามาเป็นสมาชิกของ Hub นำไปสู่การจัดทำฐานข้อมูลผู้เชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยีชีวภาพจุลินทรีย์เพื่อการเกษตรและอุตสาหกรรมเกษตร และเผยแพร่สู่สาธารณะชน เป็นหน่วยงานกลางในการประสานงานของนักวิจัยที่เกี่ยวข้องทั้งในและต่างประเทศ เป็นพื้นที่สำหรับการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ของนักวิจัย ตลอดจนเป็นแหล่งบ่มเพาะนักวิจัยรุ่นใหม่ให้มีประสบการในการทำงานกับนักวิจัยอาวุโส นำไปสูการทำงานแบบเป็นทีมและมีทิศทางที่ชัดเจน สร้างสรรค์บรรยากาศในการทำวิจัยที่มีคุณภาพ ส่งเสริม และยกระดับกระบวนการการวิจัยของนักวิจัยไทยให้เข้าสู่มาตรฐานสากล

ศูนย์รวมผู้เชี่ยวชาญด้านยางพารา (Hub of Talents in Natural Rubber) จัดตั้งขึ้นเพื่อพัฒนากำลังคนทั้งภาคการศึกษาและภาคอุตสาหกรรมให้เป็นฐานการขับเคลื่อนเศรษฐกิจและพัฒนาสังคมของประเทศแบบก้าวกระโดดและยั่งยืนโดยใช้วิทยาศาสตร์ การวิจัยและนวัตกรรม โดยมุ่งเน้นการพัฒนาบุคลากรให้มีความรู้ความสามารถและสร้างเครือข่ายการทำงานของผู้เชี่ยวชาญที่สามารถถ่ายทอดผลงานวิจัย แลกเปลี่ยนความรู้และเทคโนโลยี เพื่อให้เกิดการขับเคลื่อนและผลักดันผลงานวิจัยที่มีคุณภาพไปสู่การใช้ประโยชน์อย่างแท้จริง รวมถึงมีการสร้างความร่วมมือทั้งในระดับชาติและนานาชาติเพื่อให้เกิดการพัฒนาองค์ความรู้และเทคโนโลยีที่ช่วยสนับสนุนอุตสาหกรรมยางพาราไทยทั้งระบบอีกด้วย

ศูนย์รวมผู้เชี่ยวชาญทางด้านเทคโนโลยีหลังการเก็บเกี่ยว เฟ้นหาผู้เชี่ยวชาญจากเครือข่ายความร่วมมือทั้งในประเทศและต่างประเทศ สนับสนุนและผลักดัน เพื่อยกระดับความเชี่ยวชาญทางด้านเทคโนโลยีหลังการเก็บเกี่ยวร่วมกัน ดำเนินการพัฒนางานวิจัยและกำลังคนด้านเทคโนโลยีหลังการเก็บเกี่ยวที่เป็นที่ต้องการของประเทศ และนำองค์ความรู้สู่การนำไปใช้ประโยชน์เพื่อแก้ไขปัญหาเร่งด่วนให้แก่เกษตรกร ผู้ประกอบการในประเทศ พร้อมทั้งขับเคลื่อนนโยบายด้านการเกษตรที่สำคัญของประเทศ โดยการดำเนินงานร่วมกับศูนย์นวัตกรรมเทคโนโลยีหลังการเก็บเกี่ยวรวมทั้งกลุ่มนักวิจัยภายใต้ศูนย์ฯ และนักวิจัยด้านเทคโนโลยีหลังการเก็บเกี่ยว เครือข่ายนักวิจัยในประเทศและต่างประเทศในหลากหลายสาขาวิชามาร่วมกันระดมความคิด วิเคราะห์ และหาแนวทางการแก้ไขปัญหาสำคัญของประเทศเพื่อบรรลุเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs) ทางการเกษตร

ศูนย์รวมผู้เชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยีหลังการเก็บเกี่ยวและแปรรูปผลไม้ ได้รับการสนับสนุนงบประมาณปี 2566 – 2570 จากสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ และได้รับความร่วมมือจากสถาบัน/ศูนย์วิจัยในสถาบันอุดมศึกษา หน่วยงานภาครัฐและเอกชน เพื่อพัฒนากําลังคนทั้งภาคการศึกษาและภาคอุตสาหกรรมให้เป็นฐานการขับเคลื่อนการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมของประเทศ โดยใช้วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม และการเชื่อมโยงกับเครือข่ายนักวิจัยที่มีความเชี่ยวชาญด้านการจัดการหลังการเก็บเกี่ยวและการแปรรูปผลไม้ในหน่วยงานต่าง ๆ ทั้งในและต่างประเทศ โดยมุ่งเน้นการพัฒนานักวิจัยและผลงานวิจัย โดยผ่านกระบวนการร่วมมือ ตั้งโจทย์ ยกร่างโครงการ/แผนงานวิจัยให้ตรงตามความต้องการของผู้ใช้งาน และสามารถแข่งขันให้ได้รับทุนสนับสนุนจากแหล่งทุนภายในและต่างประเทศ